Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to dobrowolny rachunek, który od 1 stycznia 2027 r. ma umożliwić inwestowanie bez 19-procentowego podatku Belki w ramach limitu 100 tys. zł średniej wartości aktywów. Nie oznacza to jednak całkowitego braku podatku. Po przekroczeniu limitu pojawi się podatek od wartości aktywów, naliczany od nadwyżki – także wtedy, gdy portfel przyniesie stratę.
Czym jest Osobiste Konto Inwestycyjne?
OKI będzie dobrowolnym kontem dla pełnoletnich osób fizycznych. Nie jest produktem emerytalnym, dlatego środki nie zostaną zablokowane do określonego wieku. Wypłata pieniędzy ma być możliwa w dowolnym momencie, zgodnie z zasadami produktu oferowanego przez daną instytucję.
Konto będą mogły prowadzić między innymi banki, domy maklerskie i towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Jedna osoba będzie mogła posiadać kilka kont, także w różnych instytucjach, ale limity podatkowe zostaną policzone łącznie. Nie powstanie więc kilka niezależnych limitów po 100 tys. zł.
OKI nie likwiduje podatku Belki. Zmienia sposób opodatkowania aktywów znajdujących się na tym konkretnym rachunku. Dochody z kwalifikowanych aktywów objętych limitem nie będą obciążone 19-procentowym podatkiem od zysków kapitałowych.
Jak działają limity OKI?
Najważniejszy limit wynosi 100 tys. zł średniej wartości aktywów w roku. Nie jest to limit wpłat, dlatego na konto można wpłacić więcej. Znaczenie ma wartość aktywów oraz ich kwalifikacja podatkowa, a nie sama suma przelewów.
W ramach ogólnego limitu znajduje się sublimit 25 tys. zł dla aktywów oszczędnościowych. Te kwoty nie sumują się do 125 tys. zł. Jeżeli na lokatach i obligacjach oszczędnościowych znajduje się 25 tys. zł, na pozostałe aktywa objęte preferencją pozostaje 75 tys. zł.
W uproszczeniu aktywa dostępne na OKI można podzielić następująco:
- Aktywa oszczędnościowe – między innymi środki na rachunku, lokaty bankowe i skarbowe obligacje oszczędnościowe, objęte sublimit 25 tys. zł.
- Aktywa kwalifikowane – między innymi określone akcje, obligacje, listy zastawne oraz jednostki funduszy spełniających warunki ustawowe, objęte ogólnym limitem 100 tys. zł.
- Aktywa niekwalifikowane – mogą być dostępne na rachunku, ale nie korzystają z preferencji na takich samych zasadach.
Limity odnoszą się do średniej wartości aktywów w roku, a nie wyłącznie do salda z 31 grudnia. W praktyce instytucje mają dokonywać wycen, a fiskus uwzględni łączną wartość aktywów na wszystkich kontach OKI podatnika.
Na czym polega podatek od wartości aktywów?
Po przekroczeniu limitu nie płaci się podatku od całego portfela. Podatek obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad 100 tys. zł, a w przypadku aktywów oszczędnościowych trzeba uwzględnić również sublimit 25 tys. zł.
W 2027 r. stawka podatku ma wynieść 0,85%. Od 2028 r. będzie powiązana ze stopą referencyjną NBP. Zgodnie z założeniami ma odpowiadać 19% jej wartości z 31 października poprzedniego roku, z minimalnym poziomem 0,1%.
Przykład: jeżeli średnia wartość aktywów kwalifikowanych wyniesie 150 tys. zł, podstawą podatku będzie 50 tys. zł. Przy stawce 0,85% danina wyniesie 425 zł. Nie ma znaczenia, czy portfel w tym czasie zyskał, czy stracił. Podatek od wartości aktywów może wystąpić również przy ujemnym wyniku inwestycji.
To zasadnicza różnica względem podatku Belki. Na zwykłym rachunku 19% dotyczy osiągniętego zysku, a strata może mieć znaczenie przy rozliczeniu innych transakcji. W OKI podatek zależy od wartości portfela ponad limit, nie od wyniku inwestycji. Straty z OKI nie będą rozliczane z dochodami uzyskanymi poza tym rachunkiem.
OKI, IKE, IKZE czy zwykłe konto maklerskie?
OKI nie zastępuje IKE ani IKZE. Każde z tych rozwiązań ma inny cel, poziom płynności i sposób rozliczania podatku.
| Cecha | OKI | IKE | IKZE | Konto maklerskie |
|---|---|---|---|---|
| Opodatkowanie | Brak podatku Belki w ramach limitu, następnie podatek od nadwyżki aktywów | Brak podatku Belki po spełnieniu warunków wypłaty | Odliczenie wpłat w PIT, a przy preferencyjnej wypłacie podatek ryczałtowy | 19% podatku od zysków kapitałowych |
| Limit | Limit wartości aktywów 100 tys. zł, w tym sublimit 25 tys. zł | Roczny limit wpłat | Roczny limit wpłat | Brak ustawowego limitu wpłat |
| Dostęp do pieniędzy | Wysoki, bez wymogu wieku | Preferencja głównie po 60. roku życia | Preferencja głównie po 65. roku życia | Wysoki |
| Główne zastosowanie | Oszczędzanie i inwestowanie z zachowaniem płynności | Długoterminowe oszczędzanie emerytalne | Oszczędzanie emerytalne z bieżącą ulgą podatkową | Inwestowanie bez specjalnej ulgi |
Wybór zależy między innymi od wielkości portfela, horyzontu inwestycyjnego i potrzeby dostępu do środków. OKI może być wygodniejsze od IKE i IKZE, gdy pieniądze mają być dostępne przed emeryturą. Z kolei przy bardzo długim okresie oszczędzania konta emerytalne mogą dawać lepszą ochronę podatkową.
Kiedy OKI może się opłacać?
Im wyższy zysk inwestycyjny, tym większa różnica między podatkiem od aktywów a 19-procentowym podatkiem od zysku. Poniższa symulacja zakłada jednoroczny wzrost wartości inwestycji o 10%, stawkę podatku Belki 19% oraz stawkę podatku OKI 0,85%. Podatek OKI został uproszczony do nadwyżki wartości portfela ponad 100 tys. zł.
| Kwota inwestycji | Zysk brutto | Podatek Belki | Podatek OKI | Zysk netto poza OKI | Zysk netto na OKI |
|---|---|---|---|---|---|
| 50 000 zł | 5 000 zł | 950 zł | 0 zł | 4 050 zł | 5 000 zł |
| 100 000 zł | 10 000 zł | 1 900 zł | 85 zł | 8 100 zł | 9 915 zł |
| 200 000 zł | 20 000 zł | 3 800 zł | 1 020 zł | 16 200 zł | 18 980 zł |
| 500 000 zł | 50 000 zł | 9 500 zł | 3 825 zł | 40 500 zł | 46 175 zł |
| 1 000 000 zł | 100 000 zł | 19 000 zł | 8 500 zł | 81 000 zł | 91 500 zł |
To tylko model, ponieważ rzeczywiste rozliczenie będzie oparte na średniej rocznej wartości aktywów, a nie na jednej wycenie po roku. Wynik zależy też od rodzaju aktywów, momentu wpłat i wypłat, opłat oraz przyszłej stawki podatku.
OKI może być mniej korzystne przy niskiej stopie zwrotu, spadku wartości portfela albo bardzo długim okresie inwestowania. Wtedy coroczny podatek od aktywów może obciążać kapitał, mimo że zwykły rachunek maklerski naliczyłby podatek dopiero przy realizacji zysku.
Jak rozliczyć podatek z OKI?
Instytucje prowadzące konta mają przekazywać organom podatkowym oraz inwestorom informacje o wartości aktywów i ich podziale. Przy kilku rachunkach trzeba uwzględnić dane ze wszystkich kont łącznie. Rozliczenie będzie składane elektronicznie w e-Urzędzie Skarbowym:
- Sprawdź informacje przekazane przez instytucje prowadzące Twoje konta OKI.
- Zsumuj średnie wartości aktywów ze wszystkich posiadanych rachunków.
- Zweryfikuj dane oraz wyliczoną kwotę podatku w e-Urzędzie Skarbowym.
- Zatwierdź zeznanie i zapłać podatek, jeżeli powstała należność.
Zeznanie ma być składane od 15 marca do 31 maja roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli aktywa mieszczą się w limitach, podatek wyniesie 0 zł. Przy nadwyżce inwestor będzie musiał sprawdzić dane i uregulować należność w terminie.
Najczęstsze pytania o OKI
Czy OKI zastąpi IKE lub IKZE?
Nie. OKI jest odrębnym rachunkiem, który zapewnia większą płynność. IKE i IKZE pozostają rozwiązaniami emerytalnymi, z innymi limitami i warunkami preferencyjnej wypłaty.
Czy można mieć kilka kont OKI?
Tak. Można posiadać rachunki w różnych instytucjach, ale limit 100 tys. zł oraz sublimit 25 tys. zł dotyczą łącznie jednej osoby, a nie każdego konta osobno.
Co się dzieje, gdy inwestycja przyniesie stratę?
Jeżeli średnia wartość aktywów przekroczy limit, podatek od nadwyżki może wystąpić także w roku ze stratą. Nie jest on zależny od wyniku inwestycji.
Czy można przenieść obecne akcje lub obligacje na OKI?
Co do zasady na konto wpłaca się środki pieniężne, a następnie kupuje aktywa w ramach OKI. Istniejących instrumentów nie można po prostu przepisać bez sprzedaży. Sprzedaż poza OKI może wiązać się z podatkiem Belki od dotychczasowego zysku.
OKI jest przede wszystkim rachunkiem dla osób, które chcą inwestować elastycznie i wykorzystać ulgę do 100 tys. zł, ale akceptują podatek od nadwyżki niezależny od wyniku portfela. Nie jest to całkowite zniesienie opodatkowania, lecz zamiana podatku od zysku na podatek od wartości aktywów.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej, finansowej ani podatkowej. Przepisy dotyczące Osobistego Konta Inwestycyjnego mogą ulegać zmianom, dlatego przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne regulacje lub skonsultuj swoją sytuację z doradcą.
