Składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) nie opłaca się za osoby należące do grup wskazanych w ustawie. Dotyczy to przede wszystkim kobiet po ukończeniu 55 lat, mężczyzn po ukończeniu 60 lat, pracowników wracających z określonych urlopów oraz niektórych osób bezrobotnych. Część zwolnień obowiązuje przez 12 miesięcy, a zwolnienie po urlopie może trwać 36 miesięcy.
Podstawą jest Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Zwolnienia nie mają charakteru uznaniowego. Trzeba ocenić konkretny wiek pracownika, jego status przed zatrudnieniem albo datę powrotu z urlopu.
Najważniejsze przypadki można sprawdzić w skrócie:
- Kobiety po ukończeniu 55 lat i mężczyźni po ukończeniu 60 lat – zwolnienie bez ograniczenia czasowego.
- Powrót z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo wychowawczego – zwolnienie przez 36 miesięcy.
- Bezrobotni poniżej 30. roku życia skierowani do pracy przez powiatowy urząd pracy – zwolnienie przez 12 miesięcy.
- Osoby po ukończeniu 50 lat, które w ciągu 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy – zwolnienie przez 12 miesięcy.
Zwolnienia ze względu na wiek i status bezrobotnego
Stałe zwolnienie dotyczy pracowników, którzy osiągnęli określony wiek. Składek FGŚP nie opłaca się za kobietę po ukończeniu 55 lat ani za mężczyznę po ukończeniu 60 lat. Przepisy nie uzależniają tego wyłączenia od wcześniejszego statusu bezrobotnego.
Odrębne zwolnienia mają charakter czasowy i dotyczą osób podejmujących zatrudnienie po okresie bezrobocia. W tych przypadkach znaczenie ma zarówno wiek, jak i sposób uzyskania pracy albo wpis do ewidencji bezrobotnych:
- Osoba, która nie ukończyła 30 lat i została skierowana do pracy przez powiatowy urząd pracy, jest objęta zwolnieniem przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę.
- Osoba, która ukończyła 50 lat i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawała w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy, jest objęta zwolnieniem przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę.
Samo ukończenie 50 lat nie wystarcza do zastosowania tego czasowego zwolnienia. Trzeba potwierdzić, że pracownik był wpisany do ewidencji bezrobotnych w wymaganym okresie. Nie należy też utożsamiać tego przypadku ze stałym zwolnieniem dotyczącym kobiet po 55. roku życia i mężczyzn po 60. roku życia.
Zwolnienie po powrocie z urlopu
Pracodawca nie opłaca składek FGŚP za pracownika powracającego z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego. Zwolnienie obejmuje:
- powrót z urlopu macierzyńskiego,
- powrót z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- powrót z urlopu rodzicielskiego,
- powrót z urlopu wychowawczego.
Okres zwolnienia wynosi 36 miesięcy i rozpoczyna się od pierwszego miesiąca po powrocie z urlopu. Nie należy więc liczyć go wyłącznie jako 36 miesięcy od dnia faktycznego zakończenia urlopu. Przy naliczaniu składek trzeba ustalić miesiąc powrotu i prawidłowo wyznaczyć pierwszy miesiąc objęty zwolnieniem.
Podstawa wymiaru i relacja z Funduszem Pracy
Składkę FGŚP ustala się od tej samej podstawy, od której naliczane są obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z przekazanymi materiałami stopa składki wynosi 0,10%. Składki pobiera ZUS i przekazuje je na rachunek FGŚP.
Zwolnienia z FGŚP często odpowiadają zwolnieniom z Funduszu Pracy, ale oba fundusze mają odrębne podstawy prawne. Zwolnienie z opłacania składek na Fundusz Pracy nie powinno być automatycznie traktowane jako zwolnienie z FGŚP. Przy sporządzaniu listy płac należy sprawdzić warunki przewidziane dla każdego funduszu osobno.
Podstawą prawną pozostaje Ustawa z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Przy wątpliwościach trzeba uwzględnić aktualne brzmienie przepisów oraz dokumenty potwierdzające wiek, status bezrobotnego lub datę powrotu z urlopu.
