W 2026 roku przedsiębiorcy mogą płacić gotówką do 15 000 zł brutto w ramach jednej transakcji między firmami. Osoby prywatne nie są obecnie objęte ogólnym limitem kwotowym, więc mogą zapłacić gotówką również powyżej 15 000 zł – o ile sprzedawca akceptuje tę formę płatności. Limit dla firm dotyczy całej wartości transakcji, a nie pojedynczej raty lub wpłaty.
Limit płatności gotówką w 2026 roku
Próg 15 000 zł wynika z art. 19 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Jeżeli transakcja jest związana z działalnością gospodarczą i jej stronami są przedsiębiorcy, a jej jednorazowa wartość przekracza tę kwotę, rozliczenie powinno nastąpić za pośrednictwem rachunku płatniczego.
| Relacja | Limit w 2026 roku | Zasada |
|---|---|---|
| Firma – firma (B2B) | 15 000 zł brutto | Powyżej tej wartości płatność za pośrednictwem rachunku płatniczego |
| Firma – konsument (B2C) | Brak ogólnego limitu | Konsument może zapłacić dowolną kwotę, jeśli sprzedawca przyjmuje gotówkę |
| Osoba prywatna – osoba prywatna | Brak ogólnego limitu | Strony mogą ustalić gotówkową formę zapłaty |
Jak działa limit dla przedsiębiorców?
Limit nie odnosi się do pojedynczej płatności, lecz do jednorazowej wartości transakcji. Jest nią cała wartość wierzytelności lub zobowiązania pieniężnego wynikającego z umowy dotyczącej odpłatnej dostawy towaru albo świadczenia usługi.
Jeśli firma kupuje maszynę za 18 000 zł i ustala trzy raty po 6 000 zł, nadal mamy do czynienia z jedną transakcją przekraczającą limit. Rozłożenie zapłaty na kilka części nie pozwala legalnie rozliczyć jej w całości gotówką.
Ograniczenie obejmuje między innymi:
- jednoosobowe działalności gospodarcze wpisane do CEIDG
- spółki handlowe i inne podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS
- wspólników spółek cywilnych
- oddziały zagranicznych przedsiębiorców działające w Polsce
- polskich przedsiębiorców zawierających transakcje z firmami zagranicznymi
W przypadku ceny wyrażonej w walucie obcej jej równowartość ustala się według właściwego kursu NBP. Limit dotyczy płatności pieniężnych. Rozliczenia takie jak kompensata wzajemnych należności lub barter nie są płatnością gotówkową.
Co grozi za przekroczenie limitu?
Przekroczenie progu nie oznacza automatycznie mandatu. Podstawową konsekwencją jest sankcja podatkowa – przedsiębiorca nie może zaliczyć wydatku zapłaconego z pominięciem rachunku płatniczego do kosztów uzyskania przychodu w PIT albo CIT.
Wyłączenie może dotyczyć całej kwoty zapłaconej z naruszeniem przepisu, a nie wyłącznie nadwyżki ponad 15 000 zł. Dlatego przy transakcjach przekraczających limit bezpiecznym rozwiązaniem jest przelew, płatność kartą lub inna forma wykorzystująca rachunek płatniczy.
Czy konsument może zapłacić gotówką powyżej 15 000 zł?
Tak. W 2026 roku osoba fizyczna kupująca jako konsument może zapłacić przedsiębiorcy gotówką dowolną kwotę. Limit 15 000 zł dotyczy rozliczeń między przedsiębiorcami, a nie relacji konsument–firma. Nie obejmuje też zwykłych transakcji między osobami prywatnymi.
Brak ustawowego limitu nie oznacza jednak, że sprzedawca zawsze musi przyjąć banknoty. Gotówka może nie być dostępna przy sprzedaży internetowej, w punkcie samoobsługowym albo wtedy, gdy sposób zapłaty został wcześniej określony w umowie lub regulaminie. Przedsiębiorca ewidencjonujący sprzedaż na kasie fiskalnej powinien natomiast zapewnić klientom co najmniej jedną możliwość zapłaty bezgotówkowej.
Co zmieni się 10 lipca 2027 roku?
Od 10 lipca 2027 roku zacznie być stosowane rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624, znane jako regulacja AMLR. Wprowadzi ono na poziomie Unii Europejskiej limit płatności gotówkowych wynoszący 10 000 euro. Państwa członkowskie będą mogły ustanowić niższy próg krajowy.
| Okres | Limit gotówkowy | Wymogi identyfikacji |
|---|---|---|
| 2026 rok, B2B | 15 000 zł brutto | Brak ogólnego wymogu wynikającego z tego limitu |
| 2026 rok, B2C | Brak ogólnego limitu | Brak ogólnego wymogu związanego z kwotą płatności |
| Od 10 lipca 2027 roku | 10 000 euro | Weryfikacja tożsamości przy transakcjach gotówkowych powyżej 3 000 euro |
Nowy próg będzie obejmował także płatności konsumentów na rzecz przedsiębiorców. Kwota w złotych będzie zależała od kursu euro, dlatego jej równowartość nie będzie stała. Przy transakcjach gotówkowych przekraczających 3 000 euro sprzedawca ma weryfikować tożsamość klienta.
Do 10 lipca 2027 roku limit 10 000 euro nie zastępuje polskiego progu 15 000 zł. W 2026 roku należy stosować obecne zasady, czyli limit dla B2B oraz brak ogólnego limitu dla konsumentów.
Przed większym zakupem po wejściu nowych przepisów warto:
- ustalić, czy transakcja jest zawierana z przedsiębiorcą
- sprawdzić wartość całej transakcji, a nie tylko pojedynczej wpłaty
- przygotować dokument tożsamości, jeśli płatność gotówkowa przekroczy 3 000 euro
- wybrać przelew, kartę lub inną płatność bezgotówkową, gdy wartość przekracza dopuszczalny próg
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przy nietypowej transakcji lub wątpliwościach dotyczących rozliczenia warto skonsultować się z księgowym, doradcą podatkowym albo prawnikiem.
