Fundusz bezosobowy to kategoria statystyczno-księgowa obejmująca wynagrodzenia wypłacane poza stosunkiem pracy, między innymi na podstawie umów zlecenia i umów o dzieło. Nie jest to rachunek bankowy, fundusz inwestycyjny ani odrębny produkt finansowy, lecz sposób klasyfikowania kosztów pracy, wykorzystywany między innymi w sprawozdawczości GUS.
Czym jest fundusz bezosobowy?
Fundusz bezosobowy stanowi część funduszu płac, czyli ogółu środków przeznaczonych w danej jednostce na wypłaty wynagrodzeń. Obejmuje płatności za prace doraźne, specjalistyczne lub wykonywane na podstawie określonych przepisów, jeżeli nie wynikają one z zatrudnienia na etacie.
W ujęciu stosowanym przez Główny Urząd Statystyczny jest to przede wszystkim kategoria służąca do raportowania kosztów pracy. Sama nazwa może być myląca, ponieważ nie oznacza braku związku z konkretną osobą. Odnosi się do tego, że wypłata nie jest zaliczana do osobowego funduszu wynagrodzeń związanego ze stosunkiem pracy.
Co wchodzi w skład funduszu bezosobowego?
Zakres tej kategorii obejmuje wynagrodzenia i inne wypłaty o określonej podstawie prawnej. Przykłady obejmują:
- Wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia.
- Wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło.
- Wypłaty dla biegłych wykonujących czynności w postępowaniu dochodzeniowym, sądowym lub administracyjnym oraz wynagrodzenia arbitrów.
- Wynagrodzenia osób fizycznych za udział w komisjach, radach nadzorczych, zarządach spółek, jury konkursów oraz radach naukowych i naukowo-technicznych.
- Wynagrodzenia radców prawnych za zastępstwo w postępowaniu sądowym, jeżeli są wypłacane na podstawie umowy cywilnoprawnej.
- Wynagrodzenia członków wybranych komisji oraz ryczałty dla pozaetatowych członków samorządowych kolegiów odwoławczych i regionalnych izb obrachunkowych.
Szczegółowy zakres może wynikać z przyjętej metodologii sprawozdawczej. Definicje stosowane w statystyce publicznej zostały opisane między innymi w publikacji GUS Wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
Czym różni się fundusz bezosobowy od osobowego?
Fundusz osobowy obejmuje wynagrodzenia osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, czyli przede wszystkim pracowników etatowych. W tej kategorii mieszczą się między innymi płaca zasadnicza, premie, dodatki, wynagrodzenie za nadgodziny oraz wynagrodzenie za urlop.
Fundusz bezosobowy dotyczy natomiast wypłat poza etatem. Najczęściej są to umowy cywilnoprawne, prace doraźne, czynności eksperckie albo wynagrodzenia za udział w organach i komisjach. Najważniejszym kryterium rozróżnienia nie jest rodzaj wykonywanego zadania, lecz podstawa wypłaty: stosunek pracy w przypadku funduszu osobowego albo umowa cywilnoprawna czy odrębny przepis w przypadku funduszu bezosobowego.
