Kurs spot to aktualna cena rynkowa waluty, akcji, surowca lub innego instrumentu w chwili zawarcia transakcji. Zakłada ona natychmiastową albo niemal natychmiastową dostawę aktywa. Sama wycena jest bieżąca, ale rozliczenie może potrwać zwykle do dwóch dni roboczych, czyli w standardzie T+2.
Co to jest kurs spot i rynek spot?
Słowo „spot” oznacza po angielsku „na miejscu”. Kurs spot jest więc ceną, po której można kupić lub sprzedać instrument na rynku bieżącym. Cena zostaje ustalona w momencie zawarcia transakcji na podstawie aktualnych ofert kupujących i sprzedających.
Nie należy mylić kursu spot z rynkiem spot. Kurs spot jest ceną, natomiast rynek spot, nazywany też rynkiem kasowym, jest miejscem zawierania transakcji z bieżącą dostawą lub rozliczeniem. Takie transakcje odbywają się zarówno na rynkach regulowanych, jak giełdy, jak i poza nimi, na rynku OTC.
Jak działa transakcja spot?
Transakcja spot rozpoczyna się od uzgodnienia ceny i przedmiotu wymiany. W przypadku walut jedna strona kupuje określoną walutę za inną. Przy akcjach inwestor nabywa papiery wartościowe po cenie widocznej w chwili realizacji zlecenia. Wycena jest zatem bieżąca, choć techniczne przekazanie pieniędzy i aktywów może nastąpić później.
Najczęściej stosowanym standardem jest T+2. Litera „T” oznacza dzień zawarcia transakcji, a „+2” dwa kolejne dni robocze przeznaczone na rozliczenie. W tym czasie systemy finansowe księgują operację, przekazują środki i aktywa oraz weryfikują poprawność danych. Nie oznacza to, że cena zostaje ustalona dopiero po dwóch dniach – kurs jest znany w chwili zawarcia transakcji.
T+2 nie jest jednak uniwersalną zasadą dla każdego instrumentu i rynku. W niektórych przypadkach rozliczenie następuje tego samego dnia albo w innym terminie, zależnie od rodzaju aktywa, zasad danego rynku i ustaleń stron.
Na rynku spot mogą być przedmiotem obrotu między innymi:
- akcje
- waluty, w tym transakcje na rynku Forex
- surowce i towary
- obligacje
Przykładem rynku regulowanego obsługującego transakcje kasowe jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Transakcje spot mogą być też zawierane na rynku pozagiełdowym OTC, gdzie strony ustalają warunki bezpośrednio lub za pośrednictwem instytucji finansowej.
Kurs spot a kurs forward – czym się różnią?
Transakcja forward również pozwala ustalić warunki wymiany z wyprzedzeniem, ale jej wykonanie następuje w przyszłości. Cena forward jest uzgadniana dziś dla określonego terminu, natomiast kurs spot odnosi się do bieżącej transakcji i najbliższego dostępnego rozliczenia.
| Cecha | Transakcja spot | Transakcja forward |
|---|---|---|
| Czas dostawy | Natychmiast lub zwykle w krótkim terminie rozliczeniowym | W ustalonym terminie w przyszłości |
| Ustalanie ceny | Według bieżącego kursu rynkowego | Cena jest uzgadniana dziś dla przyszłej realizacji |
| Główny cel | Bieżący zakup lub sprzedaż aktywa | Ustalenie przyszłych warunków i ograniczenie ryzyka zmiany ceny |
| Ryzyko ceny | Strona akceptuje bieżący kurs i późniejsze wahania rynku | Strona zabezpiecza ustaloną cenę, ale może nie skorzystać z późniejszej korzystnej zmiany rynku |
Spot sprawdza się wtedy, gdy potrzebna jest wymiana waluty, zakup akcji albo inna transakcja bieżąca. Forward może być użyteczny, gdy firma zna przyszłą płatność w obcej walucie i chce wcześniej określić jej koszt. Wybór zależy więc od tego, czy ważniejsza jest szybka realizacja, czy ograniczenie niepewności dotyczącej przyszłej ceny.
Dlaczego kurs spot ma znaczenie?
Z kursem spot można zetknąć się podczas wymiany walut w banku lub kantorze, zakupu akcji na giełdzie oraz handlu surowcami. Dla inwestora jest to podstawowa informacja o bieżącej wartości aktywa. Dla przedsiębiorstwa może wyznaczać koszt płatności w obcej walucie.
Kurs spot często stanowi także punkt odniesienia dla innych instrumentów finansowych, w tym transakcji terminowych. Najważniejsze rozróżnienie jest proste: kurs spot opisuje cenę dostępną obecnie, a rynek spot miejsce zawierania takich transakcji. Opóźnienie rozliczenia, na przykład w formule T+2, nie zmienia faktu, że cena została ustalona w chwili zawarcia umowy.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
