SDR, czyli Special Drawing Rights, nie jest tradycyjną walutą taką jak złoty, euro czy dolar. To międzynarodowy składnik rezerw walutowych i jednostka rozrachunkowa utworzona przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) w 1969 roku. Z SDR korzystają przede wszystkim państwa członkowskie MFW oraz wybrane organizacje międzynarodowe, a nie osoby prywatne czy firmy.
Jak wyliczana jest wartość SDR?
Wartość SDR nie wynika z kursu jednej waluty. MFW określa ją na podstawie ważonego koszyka pięciu głównych walut. Każda z nich ma przypisaną liczbę jednostek i udział w wycenie. Wagi odzwierciedlają między innymi znaczenie danej waluty w światowym handlu i finansach.
W aktualnym koszyku znajdują się:
- dolar amerykański
- euro
- chiński juan
- jen japoński
- funt brytyjski
Skład koszyka i przypisane mu wagi są poddawane przeglądowi zwykle co pięć lat. Dzięki temu wycena SDR może uwzględniać zmiany w światowym handlu oraz na rynkach finansowych. Sama wartość jednostki jest ustalana codziennie na podstawie rynkowych kursów walut należących do koszyka.
Oznacza to, że kurs SDR zmienia się wraz z notowaniami dolara, euro, juana, jena i funta. Nie można więc traktować go jako niezależnego pieniądza o własnym rynku walutowym, tak jak ma to miejsce w przypadku walut krajowych.
Po co powstał SDR i kto z niego korzysta?
SDR utworzono jako dodatkowy międzynarodowy składnik rezerw. Początkowo miał wspierać system stałych kursów walutowych z Bretton Woods, w którym państwa potrzebowały odpowiedniej ilości złota i powszechnie akceptowanych walut do utrzymywania kursów wymiany. Po odejściu od tego systemu SDR zachował znaczenie jako aktywo rezerwowe i jednostka rozrachunkowa MFW.
Dla państw członkowskich przydział SDR może zwiększać dostępne rezerwy i płynność, czyli zdolność do regulowania zobowiązań zagranicznych. Kraj posiadający SDR może uzgodnić ich wymianę na walutę wymienialną, na przykład dolara lub euro. W praktyce SDR jest więc potencjalnym roszczeniem do swobodnie używanych walut państw członkowskich, a nie wierzytelnością wobec samego MFW.
SDR mogą wykorzystywać:
- państwa należące do MFW
- Międzynarodowy Fundusz Walutowy
- wybrane organizacje międzynarodowe uprawnione przez MFW
- banki centralne i instytucje państwowe działające w imieniu swoich krajów
Osoba prywatna ani zwykła firma nie może kupić SDR na rynku i używać go do codziennych płatności. Jednostka ta służy głównie do rozliczeń między instytucjami publicznymi oraz jako element oficjalnych rezerw państwa. MFW wykorzystuje SDR także jako jednostkę, w której określa część swoich zobowiązań, limitów i operacji finansowych.
SDR a tradycyjna waluta – czym się różnią?
| Cecha | SDR | Tradycyjna waluta |
|---|---|---|
| Kto używa? | Państwa członkowskie MFW, MFW i wybrane organizacje międzynarodowe | Osoby, firmy, banki i instytucje publiczne |
| Gdzie jest używana? | W rozliczeniach między uprawnionymi instytucjami i jako składnik rezerw | W płatnościach krajowych i międzynarodowych |
| Na czym opiera się wartość? | Na ważonym koszyku pięciu walut | Na gospodarce emitenta, polityce pieniężnej i sytuacji rynkowej |
| Czy można nią płacić w sklepie? | Nie | Tak, jeśli jest akceptowana na danym rynku |
Najprościej mówiąc, SDR to nie waluta do wydawania, lecz międzynarodowe aktywo rezerwowe i jednostka rozrachunkowa MFW. Jego wartość zależy od koszyka pięciu walut, a jego głównym zadaniem jest zwiększanie płynności państw i wspieranie stabilności międzynarodowego systemu finansowego.
