Tak. Bank spółdzielczy działający w Polsce jest polską instytucją finansową, opartą na krajowym kapitale i lokalnej własności. Nie stanowi oddziału zagranicznej korporacji. Jego szczególną cechą jest to, że działa jako spółdzielnia, a więc należy do swoich członków.
Co oznacza, że bank spółdzielczy jest polski?
W sensie prawnym bank spółdzielczy jest bankiem będącym spółdzielnią. Jego działalność regulują między innymi przepisy Prawa bankowego, ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych oraz Prawa spółdzielczego. Oznacza to, że nie jest filią zagranicznego banku ani marką należącą do międzynarodowej grupy kapitałowej.
Kapitał banku pochodzi z udziałów członkowskich i środków gromadzonych w ramach jego działalności. Właścicielami są członkowie spółdzielni, wśród których mogą znajdować się osoby prywatne, lokalni przedsiębiorcy czy inne podmioty. Polski charakter wynika więc nie tylko z miejsca prowadzenia działalności, lecz także z krajowej formy prawnej i struktury własnościowej.
Kto jest właścicielem banku spółdzielczego?
Najprościej można ująć to tak: klient, który przystępuje do spółdzielni i obejmuje udziały, staje się jej członkiem. Zyskuje wtedy prawa określone w statucie i przepisach spółdzielczych, w tym możliwość udziału w podejmowaniu decyzji. Nie oznacza to jednak, że każdy klient banku automatycznie jest jego współwłaścicielem. Członkostwo wiąże się z przystąpieniem do spółdzielni i wniesieniem udziałów.
W tym modelu bank ma przede wszystkim służyć członkom oraz społeczności, w której działa. Nie oznacza to braku celu gospodarczego, lecz inny sposób organizacji niż w banku komercyjnym, którego właścicielami są akcjonariusze posiadający akcje spółki.
Najważniejsze różnice między tymi modelami dotyczą kilku obszarów:
- Własność – bank spółdzielczy należy do członków spółdzielni, a bank komercyjny do akcjonariuszy.
- Zakres działania – bank spółdzielczy jest zwykle silnie związany z określonym regionem, natomiast bank komercyjny może działać w skali ogólnopolskiej lub międzynarodowej.
- Proces decyzyjny – członkowie banku spółdzielczego uczestniczą w jego organach na zasadach wynikających z przepisów i statutu.
- Relacja z lokalną gospodarką – banki spółdzielcze często finansują lokalne firmy, gospodarstwa, samorządy i inwestycje prowadzone w swoim otoczeniu.
Banku spółdzielczego nie należy też utożsamiać ze SKOK-iem ani z parabankiem. Są to odrębne rodzaje instytucji, działające na podstawie innych przepisów i mające inną konstrukcję organizacyjną.
Skąd wzięła się bankowość spółdzielcza w Polsce?
Polska bankowość spółdzielcza ma korzenie w XIX-wiecznym ruchu spółdzielczym i idei pracy organicznej. Jedną z najstarszych instytucji tego typu na ziemiach polskich było Towarzystwo Oszczędności i Pożyczek w Śremie, założone w 1850 roku. Za początek polskich banków spółdzielczych często uznaje się także powstanie Towarzystwa Pożyczkowego dla Przemysłowców miasta Poznania w 1861 roku.
W Galicji szczególne znaczenie miały kasy oszczędnościowo-pożyczkowe rozwijane z inicjatywy Franciszka Stefczyka. Wspierały one drobnych rolników i lokalną przedsiębiorczość. W warunkach zaborów spółdzielnie kredytowe pomagały budować niezależność ekonomiczną polskiego społeczeństwa, dlatego stały się częścią szerszego ruchu na rzecz zachowania języka, kultury i samodzielności gospodarczej.
Współczesne banki spółdzielcze zachowały lokalny charakter, choć korzystają z elektronicznej bankowości i działają w ramach ogólnokrajowych struktur. Obsługują osoby prywatne, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz jednostki samorządu terytorialnego. Według dostarczonych danych sektor prowadzi łącznie około 6,9 mln rachunków depozytowych i zatrudnia ponad 27,9 tys. osób.
Czy bank spółdzielczy jest bezpieczny?
Bank spółdzielczy jest odrębną osobą prawną i podlega regulacjom dotyczącym sektora bankowego. Nie działa więc poza systemem nadzoru ani poza zasadami obowiązującymi banki komercyjne. Większość banków spółdzielczych należy do jednego z dwóch głównych zrzeszeń: Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. (BPS) albo SGB-Banku S.A.
Zrzeszenie nie oznacza, że bank traci własną osobowość prawną. Każdy bank pozostaje samodzielnym podmiotem, ale korzysta ze wspólnych rozwiązań organizacyjnych, informatycznych i ochronnych. W sektorze działają także spółdzielcze systemy ochrony, które mają wzmacniać płynność i stabilność uczestniczących banków.
Szybka informacja: bank spółdzielczy jest niezależną polską osobą prawną, a przynależność do zrzeszenia BPS lub SGB zapewnia mu miejsce w szerszej sieci współpracy i systemów ochrony. Zrzeszenie nie zmienia jego spółdzielczego charakteru.
Odpowiedź na pytanie „bank spółdzielczy – czy jest polski?” brzmi więc: tak. To bank działający w polskim systemie prawnym, zwykle zakorzeniony w konkretnym regionie i należący do członków spółdzielni, a nie do zagranicznej korporacji.
