Oprocentowanie nominalne to roczna stopa procentowa, na podstawie której naliczane są odsetki od kredytu, pożyczki albo depozytu. Nie obejmuje jednak prowizji, ubezpieczeń i innych opłat, dlatego samo w sobie nie pokazuje pełnego kosztu kredytu. Do porównywania ofert służy przede wszystkim RRSO.
Czym jest oprocentowanie nominalne?
Oprocentowanie nominalne określa cenę korzystania z kapitału w skali roku. W przypadku kredytu jest kosztem odsetkowym ponoszonym przez kredytobiorcę, a przy lokacie lub koncie oszczędnościowym wskazuje odsetki naliczane od zdeponowanych pieniędzy.
Jeżeli bank podaje oprocentowanie nominalne na poziomie 8%, informuje, jaka roczna stopa służy do obliczania odsetek. Nie oznacza to jednak, że całkowity koszt kredytu wyniesie dokładnie 8% po uwzględnieniu wszystkich opłat. Ostateczna kwota zależy między innymi od harmonogramu spłat, rodzaju rat, okresu kredytowania i kosztów pozaodsetkowych.
Oprocentowanie nominalne a RRSO – czym się różnią?
Oprocentowanie nominalne obejmuje zasadniczo koszt odsetek. RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania, pokazuje szerszy obraz kosztów kredytu. Uwzględnia oprocentowanie nominalne oraz koszty wymagane przez kredytodawcę, takie jak prowizje, opłaty przygotowawcze czy ubezpieczenia, jeśli są związane z uzyskaniem finansowania.
| Cecha | Oprocentowanie nominalne | RRSO |
|---|---|---|
| Co obejmuje? | Odsetki naliczane od kapitału. | Odsetki oraz uwzględniane w kalkulacji koszty dodatkowe. |
| Do czego służy? | Pokazuje podstawową cenę kapitału. | Ułatwia porównanie całkowitego kosztu podobnych ofert kredytowych. |
| Czy jest pełnym kosztem? | Nie, ponieważ pomija część opłat. | Jest szerszym wskaźnikiem kosztu zobowiązania, choć nie obejmuje każdej możliwej opłaty, na przykład kosztów wynikających z opóźnień w spłacie. |
Niskie oprocentowanie nominalne nie musi więc oznaczać tańszego kredytu. Oferta z niższą stopą, ale wysoką prowizją, może mieć wyższe RRSO niż kredyt z nieco wyższym oprocentowaniem nominalnym i prowizją wynoszącą 0%. Porównanie ma sens przede wszystkim wtedy, gdy zestawiasz oferty o podobnej kwocie, okresie spłaty i sposobie naliczania rat.
Jak oblicza się oprocentowanie nominalne?
W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem nominalna stopa często składa się ze stopy bazowej i marży banku:
oprocentowanie nominalne = stopa bazowa + marża banku
Stopą bazową może być wskaźnik referencyjny, taki jak WIBOR lub WIRON, zależnie od rodzaju umowy i zasad przyjętych przez kredytodawcę. Jej poziom może się zmieniać, dlatego wraz z nim może zmieniać się oprocentowanie i rata kredytu. Przy oprocentowaniu stałym stopa pozostaje niezmieniona przez okres określony w umowie.
Marża jest częścią oprocentowania ustalaną przez bank. Na jej wysokość wpływają między innymi ryzyko związane z klientem, jego zdolność kredytowa, dochody, historia spłat, wysokość wkładu własnego oraz rodzaj finansowania. Znaczenie mają także warunki rynkowe i polityka kredytowa instytucji.
Na wysokość oprocentowania nominalnego wpływają w szczególności:
- Stopa bazowa – jej zmiany mogą podnosić albo obniżać oprocentowanie kredytu zmiennego.
- Marża banku – indywidualna część stopy, która zależy od oferty i oceny ryzyka.
- Rodzaj produktu – kredyt hipoteczny, gotówkowy i samochodowy mogą mieć odmienne warunki.
- Sytuacja gospodarcza – inflacja oraz decyzje Narodowego Banku Polskiego wpływają na poziom rynkowych stóp procentowych.
Oprocentowanie nominalne nie obejmuje natomiast wielu kosztów towarzyszących kredytowi:
- prowizji za udzielenie finansowania,
- opłat przygotowawczych lub za rozpatrzenie wniosku,
- ubezpieczeń wymaganych przy zawarciu umowy,
- kosztów prowadzenia rachunku albo innych produktów wymaganych przez bank.
Prawo ogranicza także maksymalną wysokość odsetek. Zgodnie z art. 359 Kodeksu cywilnego odsetki maksymalne wynikające z czynności prawnej nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych. Ponieważ stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego może się zmieniać, limit ten również nie jest stałą wartością. Dotyczy on odsetek, a nie całkowitego kosztu kredytu, więc nie wyklucza wystąpienia dodatkowych opłat.
Jak czytać ofertę kredytową?
Przy analizie finansowania nie wystarczy sprawdzić jednej wartości procentowej. Przydatna jest następująca kolejność:
- Sprawdź RRSO i całkowitą kwotę do spłaty dla konkretnej kwoty oraz okresu kredytowania.
- Porównaj oprocentowanie nominalne, marżę i zasady zmiany stopy bazowej.
- Przeczytaj tabelę opłat i sprawdź prowizję, ubezpieczenie oraz wymagane produkty dodatkowe.
- Przeanalizuj harmonogram, wysokość rat i konsekwencje wcześniejszej spłaty albo opóźnienia.
RRSO jest dobrym punktem odniesienia, ale nie zastępuje lektury umowy. Jej wartość zależy od przyjętych parametrów przykładu, dlatego dwie oferty należy porównywać przy tej samej kwocie i podobnym okresie spłaty. Znaczenie ma również to, czy rata jest stała, czy zmienna.
Notatka ekspercka: oprocentowanie nominalne ma znaczenie także przy lokatach. Informuje o odsetkach brutto w skali roku, ale nie pokazuje kwoty otrzymanej „na rękę”. Zysk pomniejsza podatek od zysków kapitałowych, czyli podatek Belki, a na końcowy wynik wpływają też częstotliwość kapitalizacji, czas trwania lokaty i ewentualne limity promocji.
Oprocentowanie nominalne jest więc ważnym elementem oferty, lecz tylko jednym z jej parametrów. Przy kredycie pokazuje koszt odsetek, natomiast dopiero zestawienie RRSO, całkowitej kwoty do spłaty i harmonogramu pozwala ocenić rzeczywiste obciążenie budżetu.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
