Pieniądz to ogólne określenie środka płatniczego, natomiast dewizy są węższym pojęciem związanym głównie z zagranicznymi rozliczeniami bezgotówkowymi. Dewizami mogą być należności, czeki, weksle lub inne instrumenty finansowe wyrażone w walutach obcych. Obca gotówka nie jest dewizą w ścisłym znaczeniu, lecz należy do szerszej kategorii wartości dewizowych.
Czym różnią się dewizy od pieniędzy?
Pieniądz obejmuje środki płatnicze używane w gospodarce, takie jak monety, banknoty oraz zapisy na rachunkach bankowych. W Polsce przykładem pieniądza jest złoty, który służy do regulowania zobowiązań na rynku krajowym.
Dewizy to przede wszystkim zagraniczne należności i instrumenty bezgotówkowe, które mogą służyć do rozliczeń międzynarodowych. W praktyce chodzi między innymi o prawo do otrzymania zapłaty w euro, dolarach amerykańskich lub innej walucie obcej. Dlatego utożsamianie dewiz wyłącznie z banknotami obcego państwa jest potoczne i nieprecyzyjne.
Pieniądz a dewizy – najważniejsze różnice
| Cecha | Pieniądz | Dewizy |
|---|---|---|
| Forma | Monety, banknoty i zapisy na rachunkach | Należności, dokumenty i instrumenty bezgotówkowe w walutach obcych |
| Funkcja | Regulowanie płatności i wycena towarów lub usług | Rozliczenia oraz płatności w obrocie międzynarodowym |
| Zastosowanie | Przede wszystkim gospodarka krajowa | Transakcje z zagranicznymi kontrahentami i rozliczenia transgraniczne |
Najprostsze rozróżnienie brzmi więc: pieniądz jest pojęciem ogólnym, a dewizy dotyczą określonych zagranicznych środków rozliczeniowych. Dewizy mogą być jednocześnie rodzajem należności pieniężnej, ale nie każda forma pieniądza jest dewizą.
Jakie są przykłady dewiz?
Do dewiz zalicza się instrumenty, które potwierdzają prawo do otrzymania zapłaty w walucie obcej lub służą do jej przekazania. Typowe przykłady to:
- Czeki i weksle zagraniczne – dokumenty umożliwiające uzyskanie zapłaty w określonej walucie.
- Przekazy bankowe – należności przekazywane między rachunkami, często w ramach transakcji międzynarodowych.
- Akredytywy – instrumenty wykorzystywane w handlu zagranicznym, które zapewniają zapłatę po spełnieniu ustalonych warunków.
- Zagraniczne papiery wartościowe – na przykład akcje lub obligacje wyrażone w walucie obcej.
Wartości dewizowe a Prawo dewizowe
W polskim porządku prawnym ważne jest rozróżnienie między dewizami a wartościami dewizowymi. To drugie pojęcie ma szerszy zakres. Obejmuje dewizy, waluty obce w gotówce oraz określone metale szlachetne, takie jak złoto i platyna dewizowa.
Oznacza to, że euro w banknotach jest walutą obcą i może być wartością dewizową, ale nie stanowi dewizy w ścisłym, prawnym znaczeniu. Dewizą będzie natomiast należność w euro, czek wystawiony w tej walucie albo zapis na rachunku związany z zagranicznym rozliczeniem.
Podstawą tych rozróżnień jest ustawa z 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe. Przepisy regulują między innymi obrót dewizowy z zagranicą oraz zasady obrotu wartościami dewizowymi. Ma to znaczenie zwłaszcza dla firm, banków i osób uczestniczących w transakcjach międzynarodowych.
Najkrócej: pieniądz jest ogólnym środkiem płatniczym, dewiza jest zagraniczną należnością lub instrumentem rozliczeniowym, a wartość dewizowa obejmuje także obcą gotówkę i wybrane kruszce.
