Nie. Kantor nie musi przyjąć uszkodzonego banknotu. Kantor jest prywatnym przedsiębiorstwem, a nie bankiem centralnym ani urzędem prowadzącym obowiązkową wymianę zużytych znaków pieniężnych. Może odmówić transakcji, zwłaszcza gdy banknot jest mocno zabrudzony, naderwany albo budzi wątpliwości co do autentyczności.
Gdzie wymienić uszkodzony pieniądz?
W przypadku polskich banknotów istnieje ustawowa ścieżka wymiany w bankach. Inaczej wygląda sytuacja przy walutach obcych, ponieważ Narodowy Bank Polski nie prowadzi ich obowiązkowej wymiany.
| Rodzaj waluty | Miejsce wymiany | Czy istnieje obowiązek wymiany? |
|---|---|---|
| PLN | Kasa dowolnego banku działającego w Polsce lub NBP | Tak, jeśli banknot spełnia warunki określone przez NBP |
| EUR | Bank komercyjny, kantor albo bank centralny właściwego państwa | Nie w Polsce, ponieważ NBP nie wymienia uszkodzonych euro |
| USD i inne waluty obce | Kantor, bank lub instytucja właściwa dla kraju emisji | Nie. Przyjęcie zależy od polityki danego podmiotu |
Kantor może przyjąć uszkodzoną walutę obcą, ale robi to dobrowolnie i na własnych warunkach. W praktyce może zaproponować obniżoną wartość albo pobrać opłatę. Nie ma jednak przepisu, który nakazywałby kantorowi przyjęcie takiego banknotu.
Jak bank wymienia uszkodzone złotówki?
Zasady wynikają z zarządzenia Prezesa NBP dotyczącego wymiany znaków pieniężnych, które wskutek zużycia lub uszkodzenia przestały być prawnym środkiem płatniczym. Uszkodzony banknot można przedstawić w kasie dowolnego banku działającego w Polsce. Nie trzeba być klientem tej placówki, a wymiana spełniająca wymagania odbywa się bezpłatnie.
Banknot musi być autentyczny, a jego nominał powinien dać się rozpoznać. Znaczenie ma też zachowana powierzchnia w jednym fragmencie. W zależności od jej wielkości bank wypłaci pełną wartość, połowę wartości albo odmówi wymiany:
- Powyżej 75% powierzchni – wymiana za 100% wartości nominalnej.
- Od 45% do 75% powierzchni – wymiana za 50% wartości nominalnej.
- Poniżej 45% powierzchni – banknot nie podlega standardowej wymianie.
- Przerwany banknot w kilku częściach – pełna wartość jest możliwa, gdy części pochodzą z tego samego banknotu i łącznie zachowują całą jego powierzchnię.
Przy większych kwotach lub trudnych przypadkach bank może przekazać banknot do weryfikacji w NBP. Uszkodzone złotówki można także przesłać do Centrali NBP w ramach wymiany korespondencyjnej. Zgodnie z przedstawionymi zasadami jednorazowa wartość takiej przesyłki nie może przekroczyć 2000 zł.
Co się dzieje przy podejrzeniu fałszerstwa?
Jeżeli banknot budzi uzasadnione podejrzenie, że jest podrobiony, bank nie wymieni go na gotówkę. Może go zatrzymać i przekazać do dalszej weryfikacji. Dotyczy to także banknotów uszkodzonych w sposób wskazujący na ingerencję organów ścigania albo systemów neutralizacji gotówki. Takie przypadki podlegają odrębnej procedurze.
Dlatego do kantoru warto kierować wyłącznie banknoty, których autentyczność nie budzi wątpliwości. W przypadku uszkodzonej złotówki właściwym miejscem jest bank lub NBP, a nie kantor. Kantor może odmówić przyjęcia banknotu i nie musi uzasadniać tej decyzji.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
